Pierwszy budżet młodego człowieka: Jak rządzić pieniędzmi, a nie pozwolić, by one rządziły Tobą - Nadnotecki Bank Spółdzielczy

Wkraczanie w dorosłość to nie tylko większa wolność, ale także zderzenie z finansową rzeczywistością. Pieniądze, niezależnie od pochodzenia mają jedną szczególną cechę – potrafią błyskawicznie zniknąć. A więc jak zapanować nad nimi? Kluczem jest stworzenie swojego pierwszego budżetu.

 

Pierwszy Budżet – jak zaplanować wydatki?

Budżet to nic innego jak sposób ucieczki pieniędzy. Warto więc stworzyć plan wydatków. Nie jest to trudne, ponieważ wystarczy tylko zwykły arkusz w Excelu. Budżet można podzielić na 3 główne kategorie:

 

1. Przychody – kieszonkowe, wypłata, otrzymane prezenty.
2. Wydatki stałe – bilet miesięczny, śniadanie do szkoły lub pracy, abonamenty.
3. Wydatki zmienne i oszczędności (zachcianki) – Wyjścia ze znajomymi, rozrywka w formie np. kina oraz kwota, którą chce się odłożyć.

 

Wartą zainteresowania jest zasada, od której warto zacząć. Mówię tu o metodzie 50/30/20. 50 na wydatki stałe, 30 na przyjemności i 20 – kwota, którą chce się odłożyć.

 

Jak zarządzać pieniędzmi z kieszonkowego?

Kieszonkowe to świetny poligon doświadczalny. Jeśli dostajesz określoną sumę raz w miesiącu, największą pułapką jest wydanie całej sumy w ciągu pierwszego tygodnia. Aby temu zapobiec, warto podzielić swoje zasoby na 4 części, każda na jeden tydzień. Jeśli w danym tygodniu wydasz część zbyt szybko, czekasz na następny. Uczy to cierpliwości i ukazuje, że pieniądze nie są nieskończone.

 

Czy warto zapisywać każdy wydatek?

Krótka odpowiedź brzmi: tak, zdecydowanie tak. Przynajmniej na początku. Dlaczego? Ponieważ jako ludzie mamy tendencję do ignorowania małych kwot. 5 zł na batona, 8 zł na napój, 15 zł na szybką przekąskę – w skali miesiąca te drobnostki potrafią urosnąć do kilkuset złotych. Zapisywanie każdego wydatku (nawet symbolicznej złotówki) natychmiast obnaża nasze słabości zakupowe. Po miesiącu rzetelnego notowania zobaczysz czarno na białym, gdzie odpływają Twoje oszczędności. Nie musisz robić tego do końca życia – wystarczą dwa lub trzy miesiące, aby wyrobić w sobie zdrowy nawyk i zyskać pełną świadomość finansową.

 

Jak kontrolować swoje wydatki bez rezygnacji z przyjemności?

Wielu młodych ludzi uważa, że oszczędzanie oznacza nudne życie i wieczne odmawianie sobie wyjść ze znajomymi. To mit! Dobrze skonstruowany budżet nie polega na ograniczaniu wszystkiego, ale na świadomym wybieraniu. Jeśli wiesz, że w piątek idziesz do kina i na pizzę, zaplanuj ten wydatek wcześniej. Kontrola polega na tym, że zamiast kupować pod wpływem impulsu przypadkowe rzeczy w ciągu tygodnia, rezygnujesz z nich na rzecz jednej, dużej przyjemności, na której naprawdę Ci zależy. Kluczem jest ustalenie priorytetów.

 

Pierwsze zarobione pieniądze – wydać czy odłożyć?

Moment, w którym na Twoje konto wpływa pierwsza, samodzielnie zarobiona wypłata, jest wyjątkowy. Pojawia się wtedy ogromna pokusa, by natychmiast kupić coś, o czym marzyło się od dawna. Czy to zły pomysł? Niezupełnie. Zasługujesz na nagrodę za swoją ciężką pracę. Najzdrowszym podejściem jest jednak kompromis. Zastosuj zasadę podziału: część wydaj, część odłóż. Możesz na przykład przeznaczyć 30-50% pierwszej wypłaty na upragniony cel lub świętowanie, a resztę zabezpieczyć na koncie oszczędnościowym. Poczucie posiadania własnej poduszki finansowej daje znacznie większą satysfakcję i spokój niż jakikolwiek chwilowy gadżet.

 

Jak przygotować plan wydatków na wakacje?

Wakacje to czas, gdy najprościej można stracić kontrolę finansową. Aby letni wyjazd nie skończył się bankructwem w połowie turnusu, planowanie trzeba zacząć odpowiednio wcześniej.

1. Oszacuj koszty stałe: Nocleg, bilety na transport lub paliwo.
2. Wyznacz dzienny limit: Oblicz, ile pieniędzy zostanie Ci po opłaceniu noclegu i transportu, a następnie podziel resztę budżetu przez dni wyjazdu. Jeśli jednego dnia przekroczysz limit, następnego musisz zacisnąć pasa i zmieścić się w tym, ile pieniędzy zostało po odjęciu za dzień wcześniejszy.
3. Przygotuj fundusz awaryjny: Zawsze miej przy sobie rezerwową sumę w razie niespodziewanej sytuacji.

 

Finansowe błędy, których można uniknąć już jako nastolatek

Młodość to czas nauki, także na błędach. Warto znać jednak te najpopularniejsze, by nie płacić za nie wysokiej ceny:

• Uleganie presji otoczenia: Kupowanie drogich ubrań czy gadżetów tylko dlatego, żeby dorównać znajomym, to najprostsza droga do pustego konta. Twoja wartość nie zależy od marki.
• Brak poduszki finansowej: Wydanie wszystkiego „do zera”. Zawsze warto mieć odłożone kilkaset złotych na nieprzewidziane wydatki.
• Subskrypcje widma: Zapisywanie się na darmowe okresy próbne aplikacji, platform streamingowych czy gier, a potem zapominanie o anulowaniu ich. Regularne małe opłaty potrafią niezauważalnie wyczyścić konto.
• Pożyczanie pieniędzy na przyjemności: Unikaj pożyczania od znajomych na bieżące zachcianki. Jeśli cię na coś nie stać, poczekaj, odłóż i kup to za własne pieniądze.

 

Podsumowanie

Zarządzanie budżetem w młodym wieku to nie kara, a super okazja, która daje Ci niezależność. Kontrolując swoje wydatki, zyskujesz wolność wyboru i budujesz fundamenty pod bezpieczną, dorosłą przyszłość. Zacznij już dziś, a zobaczysz, że nie wszystko zaczyna się ciężko.

Rekomendacje

Uważam, że każdy jest kowalem swojego losu. Młody człowiek nie wszystko rozumie i często bagatelizuje podpowiedzi dorosłych, doświadczonych życiem ludzi. Warto, aby rodzice czy banki, gdzie dzieci i młodzież dawali szanse, aby pieniądz się pomnażał. Aby tak się stało musimy być z jednej strony oszczędni, a z drugiej podejmować niekiedy pewne ryzyko. Bez ryzyka nie ma szans podwojenia zysków. Na lekcji usłyszałem kiedyś takie zdanie: „Nie dawaj komuś ryby, daj mu wędkę” i to jest bardzo cenne spostrzeżenie. Co z tego, jeżeli komuś damy jakieś pieniądze, dajmy mu szansę zarobienia tych pieniędzy i dobrego ich wykorzystania. Dziękuję za możliwość wypowiedzenia się młodego pokolenia.

 

Cyprian Korpal, Przewodniczący Młodzieżowej Rady Miejskiej w Wyrzysku

Praca nagrodzona w konkursie „Młodzi o Finansach” skierowanym do Młodzieżowej Rady Miejskiej w Wyrzysku